Ο αναγνωρισμένος πιανίστας Jonas Vitaud, απόφοιτος του CNSM του Παρισιού, διακρίνεται στο ρεσιτάλ, στη μουσική δωματίου και στο σύγχρονο ρεπερτόριο, ιδιαίτερα με έργα των Dutilleux και Kurtág. Μια πλούσια συνέντευξη για την πορεία του, τις καλλιτεχνικές του επιλογές και τη μουσική του φιλοσοφία, στο μικρόφωνο της Judith Chaine.
Γεννημένος σε μια οικογένεια με γερμανική κουλτούρα (η μητέρα του είναι γερμανικής καταγωγής και δασκάλα) και αγάπη για την ομορφιά (ο πατέρας του είναι εισαγωγέας ασιατικών έργων τέχνης), ο Jonas Vitaud ανακάλυψε τη μουσική πολύ μικρός χάρη σε μια παθιασμένη δασκάλα.
Δειλός και πολύ ευαίσθητος ως παιδί, βρήκε στο πιάνο έναν οικείο σύντροφο, ένα καταφύγιο. Το σπίτι του πλημμύριζε από ήχους του Brahms, του Mahler και του Bill Evans. Η μουσική του εκπαίδευση ξεκίνησε με δύο καθοριστικά χρόνια με τον Andrew Sherwood, έναν ιδιότυπο κοντρατενόρο και παιδαγωγό, που τον καθοδήγησε με πάθος μέσα από έργα των Byrd, Bartók και μέσω ασκήσεων εξάσκησης. Η σχέση τους ήταν βαθιά μέχρι τη στιγμή που ο Sherwood τού έστειλε μια επιστολή ενθαρρύνοντάς τον να συνεχίσει αλλού.
Το εκκλησιαστικό όργανο μπήκε αργότερα στη ζωή του υπό την επιρροή της Marie-Louise Jacquet Langlet, μαθήτριας του Tournemire και του Messiaen. Γοητευμένος από τον πλούτο του ρεπερτορίου και τις αντιστικτικές δυνατότητες, ανακάλυψε έναν νέο ηχητικό κόσμο.
Στο Ωδείο του 17ου διαμερίσματος και έπειτα στο CRR, καθοριστική ήταν η συνάντησή του με τη Chantal Fraysse, μια λεπταίσθητη μουσικό. Του μετέδωσε μια πιο ευέλικτη προσέγγιση σε σχέση με την αυστηρή διδασκαλία της M.J. Truys: «Μου έμαθε να δίνω σημασία στο πλαίσιο. Μια έμφαση δεν έχει πάντα το ίδιο νόημα, εξαρτάται από το συνθέτη και την περίσταση». Χάρη σε εκείνη, ανακάλυψε και τη σωματική απόλαυση του παιξίματος. «Συχνά διαχωρίζουμε τεχνική και μουσικότητα, αλλά η τεχνική είναι απλώς ένα μέσο προς τον σκοπό!»
Το 1995, εισήχθη στο Εθνικό Ανώτατο Ωδείο του Παρισιού (CNSM) στην τάξη της Brigitte Engerer, μιας δασκάλας με μεταβαλλόμενη διάθεση αλλά συναρπαστικό παίξιμο. «Ήταν κυκλοθυμική. Σπάνια ευχαριστημένη με τον εαυτό της. [...] Αλλά όταν ήταν στις καλές της, ήταν μαγευτική. Και όταν έπαιζε πιάνο, ήταν καθηλωτική», λέει, υπογραμμίζοντας τη βαθιά επιρροή της — ιδίως την κληρονομιά του ρωσικού ρεπερτορίου και μια ποιητική προσέγγιση της μουσικής βασισμένη στη διαίσθηση και την εικόνα.
Στο CNSM, ανακάλυψε τον πλούτο της μουσικής δωματίου, ιδιαίτερα μέσα από τα εντατικά μαθήματα του Pierre-Laurent Aimard. Δημιούργησε και ισχυρές φιλίες, όπως με τα μέλη του Τρίο Cérès, δείγμα νέας μουσικής και ανθρώπινης συντροφικότητας.
Στο τέταρτο μέρος της μεγάλης μας συνέντευξης, ο Vitaud μιλά για την ερμηνεία. Μετά από προσεκτική προετοιμασία, για εκείνον το κλειδί είναι «να αφήνεσαι και να εγκαταλείπεσαι στην παρούσα στιγμή», γιατί «η δουλειά έχει γίνει, πρέπει να έχεις εμπιστοσύνη στον εαυτό σου». Τονίζει τη σωματική και εκφραστική διάσταση του ήχου: «Ο ήχος είναι μια χειρονομία, μια σκέψη», και υπογραμμίζει τις διαφορετικές απαιτήσεις κάθε ρεπερτορίου.
Η συνάντησή του με τον συνθέτη György Kurtág, στις masterclasses του CNSM, υπήρξε καθοριστική. Τον περιγράφει ως «τον πιο απαιτητικό μουσικό» με τον οποίο έχει συνεργαστεί, έναν «μινιατουρίστα» που γοητεύεται από το «απειροελάχιστο» και την απόλυτη απλότητα. Κάθε νότα έπρεπε να βιώνεται βαθιά: «Ζητούσε από τον ερμηνευτή πλήρη επίγνωση». Αυτή η εμπειρία τον έφερε στην «ουσία της μουσικής» και σε μια εξαιρετικά ακριβή ερμηνεία με ελάχιστα μέσα.
Η μουσική δωματίου είναι κεντρική στην καριέρα του, ιδίως από το 2006 με το Τρίο Cérès και το ντουέτο του με τη σοπράνο Yumiko Tanimura. Αυτά τα σχήματα τον βοήθησαν να ξεπεράσει το άγχος που τον εμπόδιζε στις σόλο εμφανίσεις. Η μουσική δωματίου, με την απαίτηση διαλόγου και μοιράσματος, τον βοήθησε να ξεχάσει το εγώ του και να ανθίσει καλλιτεχνικά. Αποκαλύπτει διαστάσεις «τρισδιάστατες» όπου οι θεματικές και η ηχητική δομή εκτείνονται σε βάθος που δεν είναι εφικτό σε σόλο.
Αυτή η πρακτική εμπλούτισε και το πιανιστικό του παίξιμο, όπως νωρίτερα το όργανο. Η συνεργασία με την Yumiko Tanimura και το τρίο που συντηρούσε επί δέκα χρόνια αποτέλεσαν πολύτιμα στάδια. Εξερεύνησε και το ρεπερτόριο για τέσσερα χέρια — μια απαιτητική και οικεία μορφή συνεργασίας. Όπως εξηγεί, και η παραμικρή διαφορά στην επίθεση του πλήκτρου γίνεται αισθητή. Η πρόκληση είναι ο δεξιός πιανίστας να παίζει στο κάτω μέρος του πληκτρολογίου με λεπτότητα, σαν αριστερό χέρι, για απόλυτη σύμπνοια.
